Đơn Yêu Cầu Giải Quyết Việc Dân Sự – Mẫu Đơn, Hồ Sơ Và Thủ Tục Theo Quy Định Mới Nhất

Trong thực tế, không phải mọi vấn đề phát sinh trong đời sống dân sự đều dẫn đến tranh chấp và phải khởi kiện tại Tòa án. Có rất nhiều trường hợp cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức chỉ mong muốn Tòa án xác nhận, công nhận hoặc tuyên bố một sự kiện pháp lý, nhằm làm căn cứ thực hiện các quyền, nghĩa vụ của mình mà không có bất kỳ bên nào đối lập về quyền lợi.

Đối với những trường hợp này, pháp luật quy định thủ tục giải quyết việc dân sự thay vì giải quyết vụ án dân sự. Để Tòa án xem xét và giải quyết, người có yêu cầu cần lập đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Vậy đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự là gì? Khi nào cần sử dụng? Nội dung của đơn gồm những gì? Hồ sơ cần chuẩn bị ra sao? Thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nào? Trong bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Số 1 sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ, chính xác và dễ áp dụng vào thực tế.

1. Đơn Yêu Cầu Giải Quyết Việc Dân Sự Là Gì?

Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự là văn bản do cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức lập và gửi đến Tòa án có thẩm quyền nhằm đề nghị Tòa án giải quyết một việc dân sự theo quy định của pháp luật. Khác với đơn khởi kiện vụ án dân sự, đơn yêu cầu không nhằm giải quyết tranh chấp giữa các bên mà chỉ yêu cầu Tòa án công nhận, xác lập hoặc chấm dứt một quyền, nghĩa vụ hoặc tình trạng pháp lý nhất định.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, việc dân sự là những vụ việc mà pháp luật quy định Tòa án có thẩm quyền giải quyết theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức nhưng không có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ giữa các bên.

Nói cách dễ hiểu, nếu giữa các bên không phát sinh mâu thuẫn nhưng vẫn cần quyết định của Tòa án để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp thì người có yêu cầu sẽ sử dụng đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự.

Một số trường hợp phổ biến

Trong thực tế, đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự thường được sử dụng trong các trường hợp sau:

• Yêu cầu tuyên bố một người mất tích.
• Yêu cầu tuyên bố một người đã chết.
• Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
• Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.
• Yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án.
• Yêu cầu công nhận thỏa thuận phân chia di sản thừa kế.
• Yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật.
• Yêu cầu công nhận cha, mẹ, con.
• Yêu cầu xác định tài sản chung, tài sản riêng trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật.
• Các yêu cầu khác thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Phân biệt đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự và đơn khởi kiện vụ án dân sự

Đây là vấn đề rất nhiều người dân nhầm lẫn.

Đơn khởi kiện vụ án dân sự được sử dụng khi giữa các bên phát sinh tranh chấp về quyền hoặc nghĩa vụ dân sự. Ví dụ: tranh chấp hợp đồng, tranh chấp đất đai, tranh chấp thừa kế, tranh chấp đòi nợ...

Trong khi đó, đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự chỉ áp dụng khi không có tranh chấp, người yêu cầu chỉ đề nghị Tòa án xác nhận hoặc công nhận một sự kiện pháp lý theo quy định của pháp luật.

Việc xác định đúng loại đơn ngay từ đầu sẽ giúp hồ sơ được tiếp nhận nhanh chóng, tránh bị Tòa án yêu cầu sửa đổi hoặc trả lại đơn.

2. Khi Nào Cần Làm Đơn Yêu Cầu Giải Quyết Việc Dân Sự?

Không phải mọi yêu cầu liên quan đến quyền dân sự đều phải khởi kiện. Trong nhiều trường hợp, việc nộp đơn yêu cầu sẽ phù hợp hơn, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và thủ tục tố tụng.

Bạn nên làm đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Không phát sinh tranh chấp nhưng cần Tòa án công nhận quyền hoặc nghĩa vụ.
• Cần Tòa án xác nhận một tình trạng pháp lý để thực hiện các thủ tục hành chính khác.
• Muốn được Tòa án tuyên bố một sự kiện pháp lý theo quy định.
• Muốn công nhận kết quả hòa giải hoặc thỏa thuận hợp pháp.
• Cần xác định năng lực hành vi dân sự của một cá nhân.
• Cần công nhận thuận tình ly hôn hoặc thỏa thuận nuôi con, chia tài sản.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Ông A bỏ đi khỏi nơi cư trú hơn 03 năm, gia đình không liên lạc được. Người vợ muốn quản lý tài sản và thực hiện các giao dịch liên quan thì phải yêu cầu Tòa án tuyên bố ông A mất tích.

Ví dụ 2: Hai vợ chồng thống nhất ly hôn, không tranh chấp về tài sản và con chung. Thay vì khởi kiện, hai bên chỉ cần nộp đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.

Ví dụ 3: Sau khi hòa giải thành ngoài Tòa án về tranh chấp hợp đồng, các bên muốn bảo đảm giá trị thi hành thì có thể yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành.

Việc lựa chọn đúng thủ tục sẽ giúp người yêu cầu tiết kiệm đáng kể thời gian, đồng thời hạn chế rủi ro hồ sơ bị trả lại do xác định sai quan hệ pháp luật.

3. Hồ Sơ Yêu Cầu Giải Quyết Việc Dân Sự Gồm Những Gì?

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định quá trình giải quyết việc dân sự có diễn ra nhanh chóng hay không. Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp người dân phải bổ sung hồ sơ nhiều lần hoặc bị trả lại đơn chỉ vì thiếu giấy tờ hoặc tài liệu chứng minh cho yêu cầu của mình.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, khi nộp đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, người yêu cầu phải gửi kèm các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.

Tùy từng loại việc dân sự, hồ sơ có thể khác nhau. Tuy nhiên, một bộ hồ sơ thông thường sẽ bao gồm các giấy tờ sau:

Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự

Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu

Tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu

Ví dụ: Nếu yêu cầu tuyên bố một người mất tích, người yêu cầu cần cung cấp các tài liệu chứng minh người đó đã biệt tích trong thời gian luật định, đã áp dụng đầy đủ các biện pháp tìm kiếm nhưng vẫn không có tin tức.

Nếu yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, hồ sơ cần có Giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh của con (nếu có), giấy tờ về tài sản chung (nếu các bên có yêu cầu Tòa án công nhận thỏa thuận).

Giấy tờ chứng minh tư cách đại diện (nếu có)

Biên lai nộp lệ phí (nếu Tòa án yêu cầu)

Lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ

Để tránh kéo dài thời gian giải quyết, người yêu cầu nên lưu ý một số vấn đề sau:

• Chuẩn bị đầy đủ bản chính hoặc bản sao hợp lệ của các giấy tờ theo quy định.
• Kiểm tra kỹ thông tin trên giấy tờ để bảo đảm thống nhất về họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân và địa chỉ.
• Sắp xếp hồ sơ theo trình tự hợp lý để Tòa án dễ dàng kiểm tra và tiếp nhận.
• Nếu tài liệu bằng tiếng nước ngoài thì cần được dịch sang tiếng Việt và chứng thực theo quy định.
• Chủ động chuẩn bị thêm một bộ hồ sơ lưu để sử dụng khi cần đối chiếu hoặc bổ sung.

Trong trường hợp không xác định được loại giấy tờ cần nộp hoặc hồ sơ có yếu tố phức tạp, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư trước khi nộp đơn. Việc được tư vấn và rà soát hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai sót, tránh việc phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần, đồng thời góp phần rút ngắn thời gian giải quyết việc dân sự tại Tòa án.

4. Nội Dung Cần Có Trong Đơn Yêu Cầu Giải Quyết Việc Dân Sự

Để được Tòa án thụ lý giải quyết, đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự phải được lập đúng quy định về hình thức và nội dung.

Theo Điều 362 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đơn cần thể hiện đầy đủ các thông tin cơ bản sau:

• Ngày, tháng, năm làm đơn.
• Tên Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc dân sự.
• Thông tin người yêu cầu, bao gồm họ và tên, địa chỉ cư trú hoặc trụ sở, số điện thoại, email (nếu có).
• Thông tin của người có quyền, nghĩa vụ liên quan (nếu có).
• Nội dung yêu cầu Tòa án giải quyết và mục đích của yêu cầu.
• Lý do, căn cứ pháp lý và các tình tiết làm cơ sở cho yêu cầu.
• Danh mục tài liệu, chứng cứ gửi kèm để chứng minh yêu cầu là có căn cứ và hợp pháp.
• Chữ ký hoặc điểm chỉ của người yêu cầu hoặc người đại diện hợp pháp.

Nội dung đơn nên được trình bày rõ ràng, mạch lạc, tránh viết chung chung hoặc thiếu thông tin quan trọng. Đồng thời, các thông tin trong đơn cần thống nhất với giấy tờ, tài liệu đính kèm để hạn chế việc Tòa án yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ.

Trong trường hợp người yêu cầu không nắm rõ quy định pháp luật hoặc chưa biết cách trình bày đơn đúng mẫu, việc tham khảo ý kiến luật sư sẽ giúp bảo đảm hồ sơ đầy đủ, đúng quy định và tăng khả năng được Tòa án thụ lý ngay từ lần nộp đầu tiên.